Zmierzone, nie obiecane
Dane eksploatacyjne i wyniki pomiarów
Jak liczymy
Wartości zmierzone i wartości projektowe podajemy oddzielnie. Przy każdym stwierdzeniu podajemy okres, podstawę danych i podstawę odniesienia. Liczymy ostrożnie: wszystko, czego nie możemy jednoznacznie przypisać, liczymy na naszą niekorzyść. Wyjątki wskazujemy wyraźnie. Dostępność techniczną podajemy wyłącznie według definicji VDI 3423.
Przed inwestycją
Na jakich danych opierają się te liczby?
Od 2013 roku udokumentowaliśmy dziesiątki laboratoryjnych testów odparowania dla ponad 30 klientów w ośmiu krajach, na pofermencie z odpadów spożywczych i pozostałości produkcyjnych, pofermencie z roślin energetycznych, gnojowicy, pofermencie z pomiotu drobiowego i koncentracie z odwróconej osmozy. Do tego dochodzą 504 próbki z 19 pracujących instalacji z 2514 wartościami pomiarowymi dla destylatu i roztworu siarczanu amonu.
Źródło: Okres: 2013 do 2026. Dane: sprawozdania z laboratoryjnych testów odparowania i analizy laboratoryjne próbek z pracujących instalacji. Podstawa odniesienia: liczba udokumentowanych testów, próbek i wartości pomiarowych.
Jak bardzo można zagęścić poferment?
To zależy od medium: granicę wyznaczają chlorki, lepkość i osady. Testujemy Państwa próbkę w naszym laboratorium, zanim zobowiążemy się do określonego stopnia zagęszczenia w wiążącej ofercie.
Źródło: Dane: laboratoryjne testy odparowania okresowego na próbkach klientów od 2013 roku. Podstawa odniesienia: stopień zagęszczenia, objętość surowca do objętości koncentratu.
Jakie stopnie zagęszczenia osiągnięto w laboratorium?
Rzadkie frakcje ciekłe, takie jak filtrat po flokulacji lub frakcja ciekła gnojowicy świńskiej, osiągnęły w testach laboratoryjnych stopień zagęszczenia od 1:10 do 1:15. W przypadku pofermentu po separacji nasz standardowy test kończy się na 1:2; to punkt końcowy testu, a nie granica. W rozszerzonych testach na pofermencie z odpadów spożywczych osiągnięto od 1:3 do 1:4.
Źródło: Okres: 2013 do 2026. Dane: laboratoryjne testy odparowania. Podstawa odniesienia: stopień zagęszczenia, objętość surowca do objętości koncentratu.

Czy zdarza się, że odradzają Państwo odparowanie?
Potrafimy też powiedzieć nie: w kilku testach laboratoryjnych odradziliśmy odparowanie lub ograniczyliśmy stopień zagęszczenia.
Źródło: Okres: 2013 do 2026. Dane: sprawozdania z testów laboratoryjnych z oceną przydatności.

Czy test laboratoryjny sprawdza także separację?
Test laboratoryjny sprawdza również poprzedzające etapy procesu. Jeśli pokaże, że po pierwszym stopniu separacji potrzebny jest drugi, wiadomo o tym przed inwestycją, a nie w trakcie eksploatacji.
Źródło: Dane: sprawozdania z testów laboratoryjnych pofermentu po pierwszym stopniu separacji.

Ile chlorków wytrzyma wyparka?
O rodzaju wyparki i materiale decyduje zawartość chlorków w koncentracie. Jest ona równa zawartości chlorków w surowcu pomnożonej przez stopień zagęszczenia: przy 1:10 z 1000 mg/l w surowcu powstaje w koncentracie obliczeniowo 10 000 mg/l. W wyparce próżniowej (DV) zagęszczamy poferment w niższej temperaturze do 15 000 mg/l chlorków w koncentracie, w zakresie od obojętnego do zasadowego; jest to sprawdzone w eksploatacji. Powyżej 15 000 i do poniżej 30 000 mg/l stosujemy wyparki MVR z materiałów o wysokiej odporności na korozję i utrzymujemy pH koncentratu na poziomie 8 lub wyższym. Która wyparka i który materiał pasują w konkretnym przypadku, ustalamy dla każdego projektu na podstawie testu laboratoryjnego.
Źródło: Podstawa odniesienia: chlorki w koncentracie (mg/l) = chlorki w surowcu (mg/l) × stopień zagęszczenia. Dane: testy laboratoryjne i doświadczenie eksploatacyjne.
Jak dobrze test laboratoryjny przewiduje eksploatację?
Zanim powstała instalacja referencyjna w zachodnich Niemczech, w 2018 roku odparowaliśmy jej poferment w naszym laboratorium do stopnia 1:2,5. Od uruchomienia pierwszej linii w kwietniu 2019 roku instalacja osiąga w eksploatacji około 1:3. Wynik testu laboratoryjnego był więc po stronie bezpiecznej.
Źródło: Dane: laboratoryjny test odparowania z 2018 roku na pofermencie z późniejszej instalacji; wartość eksploatacyjna patrz K-14.
Technologia
Czy wyparki DV i MVR wykorzystują tę samą technologię?
Wyparki DV i MVR mają te same główne podzespoły: wymienniki ciepła z opadającym filmem i wymuszonym obiegiem, tę samą koncepcję sterowania i tę samą zasadę płuczki oparów. Różnią się sposobem dostarczania energii i temperaturą pracy. Test laboratoryjny pokazuje więc, jak Państwa medium zachowuje się w wyparce i podczas mycia, dla obu konstrukcji. Dla rzadkich frakcji ciekłych do 2,2 % s.m. instalacja testowa MVR pozwala dodatkowo na pracę ciągłą u Państwa na miejscu.
Źródło: Podstawa odniesienia: konstrukcja serii DV i MVR.
W jakiej temperaturze odparowuje wyparka DV?
W instalacji referencyjnej w zachodnich Niemczech trzy stopnie linii DV odparowują pod próżnią w temperaturze od około 50 do 63 °C. W tych temperaturach na wymiennikach ciepła tworzy się znacznie mniej osadów. Dlatego wyparka DV radzi sobie także z pofermentem o wyższym udziale substancji organicznej i suchej masy, do 4,5 % s.m. w surowcu.
Źródło: Okres: 07/2023 do 08/2025. Dane: zdalny monitoring, wartości 10-minutowe w trybie odparowania. Podstawa odniesienia: mediana temperatury na stopień.
Czy destylat można odprowadzać do wód?
Aby destylat można było odprowadzać do wód, doczyszczanie za wyparką dobiera się do pozwolenia wodnoprawnego. Dwie pracujące instalacje z takim pozwoleniem (ChZT 200 mg/l, BZT5 40 mg/l, N-NH4 10 mg/l) stosują doczyszczanie biologiczne. W pierwszej mediana ChZT w próbkach laboratoryjnych z lat 2015 do 2019 wyniosła 32 mg/l, a wartość graniczna została dotrzymana w 67 z 68 próbek; N-NH4 był poniżej 10 mg/l w 59 z 69 próbek. W drugiej N-NH4 był poniżej 10 mg/l we wszystkich 19 próbkach laboratoryjnych z lat 2014 do 2016, z medianą 0,95 mg/l. Azot to parametr, przy którym bieżące analizy najczęściej pokazują potrzebę korekty.
Źródło: Okres: 2015 do 2019 oraz 2014 do 2016. Dane: próbki laboratoryjne po doczyszczaniu w dwóch pracujących instalacjach. Podstawa odniesienia: wartości graniczne z pozwolenia wodnoprawnego.
W eksploatacji
Instalacja referencyjna, zachodnie Niemcy
Poferment z odpadów spożywczych. Dwie 3-stopniowe linie DV zasilane ciepłem z agregatu kogeneracyjnego, linia 1 od kwietnia 2019 roku, linia 2 od 2020 roku. Dane: zdalny monitoring 07/2023 do 08/2025.
Jaką dostępność techniczną osiągają obie linie DV?
Dane ze zdalnego monitoringu obu linii, czyli wielostopniowych wyparek próżniowych, pokazują dostępność techniczną według definicji VDI 3423 wynoszącą co najmniej 95 % w sezonie odparowania 2023/24 (październik do lutego) i co najmniej 88 % w sezonie 2024/25. Obliczenie jest ostrożne: każda minuta z aktywnym sygnałem awarii zbiorczej liczy się jako przestój, nawet jeśli przyczyna leżała poza instalacją, np. brak ciepła.
Źródło: Okres: sezony odparowania 2023/24 i 2024/25 (październik do lutego). Dane: zdalny monitoring, wartości 10-minutowe, dwie linie. Podstawa odniesienia: VDI 3423, cały sezon jako czas odniesienia.
Jak często wyparki wymagają mycia?
Obie linie DV są myte chemicznie (CIP) co 240 godzin pracy, co w praktyce oznacza mniej więcej co dwa tygodnie. Jeden cykl mycia wraz z płukaniem trwa około 9 godzin; w sezonie odparowania mycie zajmuje więc około 2,5 % czasu. Częstotliwość mycia zależy od medium i od doświadczeń eksploatacyjnych: instalacja w Szwajcarii, która również przetwarza poferment z odpadów spożywczych, jest myta co tydzień.
Źródło: Okres: sezony odparowania 2023/24 i 2024/25 (październik do lutego). Dane: zdalny monitoring, 36 cykli mycia na dwóch liniach. Podstawa odniesienia: mediana odstępu i czasu trwania.
Czy wyparka wymaga obecności personelu przez całą dobę?
Personel biogazowni jest na miejscu od poniedziałku do piątku w systemie dwuzmianowym i obsługuje wyparki obok swoich pozostałych zadań. W sezonie odparowania 2023/24 ponad połowa destylatu powstała w nocy i w weekendy, gdy nikogo nie było na miejscu. W tych godzinach linie odparowywały przez 83 % czasu.
Źródło: Okres: sezon odparowania 2023/24 (październik do lutego). Dane: zdalny monitoring, wartości 10-minutowe. Podstawa odniesienia: godziny obecności personelu, od poniedziałku do piątku, 06:00 do 22:00.

Czy wyparka może dostosować się do elastycznej pracy agregatu kogeneracyjnego?
Gdy chwilowo brakuje ciepła, linia DV czeka w trybie czuwania przez nastawiany czas, zwykle od 60 do 90 minut, i odparowuje dalej, gdy tylko ciepło wróci. Jeśli ciepło nie wraca, instalacja wyłącza się automatycznie. Po przerwach do ośmiu godzin linia odparowuje ponownie średnio po około 70 minutach i osiąga 90 % wydajności po około 80 minutach. Dzięki temu wyparka może dostosować się do elastycznego harmonogramu pracy agregatu kogeneracyjnego.
Źródło: Okres: 07/2023 do 08/2025. Dane: zdalny monitoring, 221 ponownych uruchomień po przerwach od 0,5 h do 8 h bez awarii. Podstawa odniesienia: mediana czasu.
O ile zmniejsza się objętość w eksploatacji?
Linie DV zmniejszają objętość, którą trzeba magazynować i rozlewać, o około dwie trzecie: z około 3 m³ pofermentu powstaje około 1 m³ koncentratu. Reszta opuszcza instalację jako destylat i roztwór siarczanu amonu (ASL).
Źródło: Okres: 07/2023 do 04/2025. Dane: zdalny monitoring, liczniki surowca i koncentratu. Podstawa odniesienia: objętość surowca do objętości koncentratu.
Instalacja referencyjna, Szwajcaria
Poferment z odpadów spożywczych z dodatkiem treści żwaczy z rzeźni. Jedna 4-stopniowa DV4000 zasilana ciepłem z agregatu kogeneracyjnego, od 2020 roku. Dane: tygodniowe raporty operatora 08/2025 do 01/2026, dzienne dane eksploatacyjne 06/2026 do 10/2026.
Przez jaką część czasu instalacja pracuje?
Od sierpnia 2025 do stycznia 2026 roku instalacja pracowała przez prawie 90 % czasu. W tym czasie pracy odparowywała przez 93 % czasu; resztę zajmowały mycie i konserwacja. Jedyne wyłączenia z obliczeń to wymiana agregatu kogeneracyjnego wraz z przebudową sieci ciepłowniczej w listopadzie oraz przerwa świąteczna.
Źródło: Okres: 08/2025 do 01/2026. Dane: tygodniowe raporty operatora. Podstawa odniesienia: 3260 h po odliczeniu przestojów organizacyjnych.

Przez jaką część całkowitego czasu instalacja odparowuje?
Dzienne dane eksploatacyjne z 51 pełnych dni pracy (26 czerwca do 3 października 2026 roku, każdy od 08:00 do 08:00) pokazują, że wyparka odparowywała przez 82 % całkowitego czasu. Mycie zajęło 4 %, uruchamianie i wyłączanie 2 %, a czuwanie i inne postoje 12 %.
Źródło: Okres: 26 czerwca do 3 października 2026. Dane: dzienne dane eksploatacyjne ze sterowania instalacji, 51 pełnych dni pracy. Podstawa odniesienia: czas całkowity, doba od 08:00 do 08:00.
Ile destylatu instalacja wytwarza na kWh ciepła?
Przy pełnym obciążeniu od 350 do 370 kW ciepła czterostopniowa wyparka wytwarzała w 2026 roku od 4,5 do 4,7 litra destylatu na kWh ciepła (wartość projektowa 4,3 l/kWh).
Źródło: Okres: 06/2026 do 10/2026. Dane: dzienne dane eksploatacyjne ze sterowania instalacji, 27 dni z pełnym czasem pracy. Podstawa odniesienia: pełne obciążenie przy 350 do 370 kW ciepła.
Porównanie obu instalacji
Ile destylatu wytwarza jedna linia dziennie?
Ta sama ilość destylatu na linię, dwie różne konstrukcje: trzystopniowa linia DV w zachodnich Niemczech i czterostopniowa DV4000 w Szwajcarii wytwarzają w pełnym dniu pracy po około 40 m³ destylatu. Instalacja czterostopniowa potrzebuje do tego około 350 kW ciepła, linia trzystopniowa około 490 kW. Instalacja w zachodnich Niemczech ma dwie linie pracujące równolegle i w dni, gdy obie pracują z pełnym obciążeniem, osiąga około 80 m³ destylatu. Liczba stopni zależy od tego, ile ciepła jest dostępne na miejscu.
Źródło: Okres: zachodnie Niemcy 07/2023 do 03/2025, Szwajcaria 06/2026 do 10/2026. Dane: zdalny monitoring i dzienne dane eksploatacyjne. Podstawa odniesienia: pełny dzień pracy, co najmniej 22 h odparowania, doba od 08:00 do 08:00.

Stan na 30 października 2026.